Circulariteit begint niet bij nieuwe technologie. Ook niet bij nieuwe wetgeving.
Het begint bij een andere manier van kijken naar wat er al is.
Met die gedachte als vertrekpunt organiseerden Alvero en Smart WorkPlace een rondetafelgesprek bij DJI in Utrecht. Facility- en duurzaamheidsexperts van DJI, ABN AMRO, PostNL, Gemeente Den Haag, 16 Mammals en Alvero gingen met elkaar in gesprek over circulariteit, ketensamenwerking en de rol van duurzaamheidsdata.
De aanleiding was het eerste duurzaamheidsverslag van Alvero. Dat verslag vormde niet het eindpunt van een traject, maar juist het begin van een gesprek. Een gesprek dat uiteindelijk draaide om één vraag: Hoe krijgen we organisaties écht in beweging?
Dank aan Joris de Schepper en DJI voor de gastvrijheid en Wim Kooyman voor zijn rol als moderator.
Circulariteit vraagt om een andere manier van denken
Rick Porcelijn (16 Mammals) trapte de middag af met een duidelijke boodschap: circulariteit gaat niet over één onderdeel van de keten.
Materiaalgebruik, productie, gebruik, onderhoud en hergebruik zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Volgens hem maken we nog te vaak de fout om duurzaamheid op te delen in losse thema's, terwijl juist de samenhang bepaalt welke impact we maken. Circulariteit vraagt om het verbinden van alle perspectieven in de keten.
Zijn boodschap was helder: "Iedereen in de keten is nodig." Daarmee zette hij direct de toon voor de rest van het gesprek.
De grootste impact zit vóórdat een product gebruikt wordt
Een belangrijk inzicht was dat de meeste milieu-impact al ontstaat tijdens productie en grondstofwinning. Dat maakt levensduurverlenging, onderhoud en hoogwaardig hergebruik veel belangrijker dan vaak wordt gedacht. Wanneer producten zo worden ontworpen dat materialen behouden blijven, ontstaat ruimte voor echte circulariteit. Voor organisaties betekent dit een fundamentele verschuiving. Niet steeds opnieuw vervangen, maar beter benutten wat er al is. Niet alleen kijken naar aanschafkosten, maar naar de volledige levenscyclus van producten.
Transparantie wordt steeds belangrijker
Ryanne van Rijn (Gemeente Den Haag) benadrukte dat circulariteit alleen werkt wanneer organisaties transparant zijn over hun prestaties én dezelfde verwachtingen stellen aan hun leveranciers.
De klimaatdoelstellingen vragen om meer inzicht in materiaalstromen, grondstoffen en impact. Wat enkele maanden geleden nog nauwelijks onderdeel was van aanbestedingen, krijgt inmiddels steeds meer aandacht binnen organisaties. Circulariteit wordt daarmee steeds meer een gezamenlijk vraagstuk in plaats van een individuele ambitie.
Zonder data geen circulaire keuzes
Ook Farshad Farshadpour (ABN AMRO) benadrukte het belang van inzicht.
ABN AMRO heeft inmiddels een groot deel van haar inrichting en assets in kaart gebracht. Daardoor ontstaat inzicht in welke meubels beschikbaar komen bij verhuizingen, renovaties en herinrichtingen. Pas wanneer je weet wat je hebt, kun je bepalen wat opnieuw ingezet kan worden. Hij noemde daarbij de renovatie van de Foppingadreef in Amsterdam als voorbeeldproject. Circulariteit was daar geen aanvullende ambitie, maar het uitgangspunt. Materialen, installaties en bouwcomponenten werden waar mogelijk behouden, hergebruikt of teruggebracht in de keten. Het gebouw werd daarmee niet alleen een werkplek, maar ook een circulaire materiaalhub.
Verandering begint met inzicht
Voor Ardaan Spruijt (Alvero) begon deze discussie eigenlijk al veel eerder.
De aanleiding voor de rondetafel was het eerste duurzaamheidsverslag van Alvero. Niet omdat een rapport op zichzelf het verschil maakt, maar omdat het vragen oproept. Over impact. Over verantwoordelijkheid. En over de manier waarop organisaties samenwerken in de keten.
Tijdens het opstellen van het verslag werd ook duidelijk hoe uitdagend transparantie soms nog is. Zo bleek het verkrijgen van levenscyclusdata (LCA's) van leveranciers geen vanzelfsprekendheid. Waar de eerste verzoeken nauwelijks reacties opleverden, groeit de bereidheid om data te delen inmiddels zichtbaar. Dat laat zien dat verduurzaming niet alleen draait om systemen en processen, maar vooral om samenwerking.
Volgens Ardaan begint circulariteit daarom met het stellen van de juiste vragen. Waar komen materialen vandaan? Wat is hun impact? Hoe kunnen we producten langer in gebruik houden?
Een gedachte die naadloos aansluit bij een overtuiging die al jarenlang onderdeel is van Alvero:
Maak (eerst) gebruik van wat er al is.
Duurzaamheid wordt steeds meer een basisvoorwaarde
Voor Jeff van Eijk (PostNL) wordt duurzaamheid steeds minder een onderscheidende keuze en steeds meer een verwachting. Klanten verwachten simpelweg dat organisaties verantwoordelijkheid nemen voor hun impact. Duurzaamheid verschuift daarmee van een ambitie naar een basisvoorwaarde voor zakendoen. Die ontwikkeling zorgt ervoor dat organisaties niet langer alleen kijken naar prijs en kwaliteit, maar ook naar de manier waarop producten worden gemaakt, vervoerd, onderhouden en hergebruikt.
Communicatie maakt het verschil
Naast systemen, data en processen kwam ook de menselijke kant uitgebreid aan bod.
Want zelfs wanneer circulariteit technisch mogelijk is, betekent dat niet automatisch dat mensen het omarmen. Joris de Schepper (DJI) vertelde hoe belangrijk communicatie daarbij is. Medewerkers moeten begrijpen waarom hergebruikte meubels worden ingezet en welke impact dat heeft. De tafels waaraan de deelnemers van de rondetafel zaten, waren daar direct een voorbeeld van. Ze waren eerder gebruikt op een andere locatie en hebben nu opnieuw een functie gekregen.
Wanneer je het verhaal achter producten zichtbaar maakt, verandert vaak ook de waardering ervoor.
Ook binnen Alvero herkennen we dat. Hergebruik wordt soms nog als spannend ervaren, terwijl refurbishment in veel gevallen juist een beter alternatief is dan opnieuw produceren.
Het duurzaamheidsverslag als stuurmiddel
Misschien wel de belangrijkste conclusie van de middag:
Een duurzaamheidsverslag is geen eindpunt.
Het is geen document dat je maakt omdat het moet. Het is een instrument om gesprekken te starten, samenwerking te stimuleren en beweging te creëren in de keten. Organisaties krijgen inzicht in hun impact, ontdekken waar kansen liggen en helpen tegelijkertijd leveranciers en partners om stappen te zetten.
Zoals Joris de Schepper het treffend samenvatte:
"Duurzaamheid moet geen los onderdeel zijn, maar onderdeel van je way of working."
De belangrijkste les van de middag
De middag liet zien dat circulariteit geen uitdaging is die één organisatie alleen kan oplossen.
Van producent tot leverancier. Van facility manager tot eindgebruiker. Iedereen speelt een rol.
Het duurzaamheidsverslag van Alvero vormde de aanleiding voor dit gesprek, maar vooral ook het bewijs dat transparantie, samenwerking en kennisdeling organisaties daadwerkelijk in beweging kunnen brengen. Circulariteit begint niet bij nieuwe technologie of nieuwe producten. Het begint bij een andere manier van kijken naar wat er al is. En bij de bereidheid om daar samen verantwoordelijkheid voor te nemen.
Meer lezen?
Benieuwd naar alle inzichten en praktijkvoorbeelden die tijdens de rondetafel zijn gedeeld? Lees dan het volledige artikel van Smart WorkPlace. Daarin vind je het complete verslag van de discussie tussen DJI, ABN AMRO, Gemeente Den Haag, PostNL, 16 Mammals en Alvero.
Meer weten over duurzaamheid en circulariteit?
Neem contact op met Ardaan en duik er samen dieper in.
